Raport: Kompetencje Zawodowe Przyszłości 2020 (Institute for the Future)

Raport: Kompetencje Zawodowe Przyszłości 2020 (Institute for the Future)
Podziel się

Wszyscy będziemy musieli na nowo przemyśleć swoje podejście do kariery zawodowej, życia rodzinnego i edukacji.

Tłumaczenie raportu "Future Work Skills 2020"
przygotowanego przez Institute for the Future
dla Instytutu Badawczego Uniwersytetu w Phoenix

 

W latach 90-tych, komputer IBM Deep Blue pokonał mistrza Garriego Kasparowa w rozgrywce szachowej. IBM Watson wygrał z zawodnikami w teleturnieju Jeopardy. W marcu 2016 AlphaGo pokonał człowieka w grze Go. Rozwijany półtora roku program sztucznej inteligencji pokonał Lee Sedola, pochodzącego z Korei 33-letniego mistrza świata w tej grze, który profesjonalne laury zdobył już jako 12-latek. Dziesięć lat temu, pracowników martwił outsourcing usług za granicę; dzisiaj firmy takie jak ODesk i LiveOps mogą zebrać zespoły "w chmurze", aby prowadzić sprzedaż, wsparcie klienta i wykonywać wiele innych zadań. Pięć lat temu, otagowanie milionów fotografii zrobionych przez teleskop NASA zajęłoby agencji całe lata, lecz teraz dzięki platformom współpracy tej instytucji, zadanie to może zostać wykonane w ciągu kilku miesięcy przy pomocy tysięcy wolontariuszy.

Globalna łączność, inteligentne maszyny i nowe media to tylko niektóre ze stymulatorów zmiany, czynników kształtujących na nowo to w jaki sposób myślimy o pracy, co definiuje pracę oraz umiejętności, których będziemy potrzebować, aby być twórczymi współautorami przyszłości.

Niniejszy raport przedstawia analizę kluczowych czynników, które ukształtują na nowo rzeczywistość pracy i określą kluczowe umiejętności zawodowe, które będą szczególnie pożądane w najbliższym dziesięcioleciu. Nie porusza on kwestii zawodów przyszłości. Liczne badania próbują przedstawić prognozy dotyczące konkretnych kategorii zawodów i zapotrzebowania na pracę. Mimo to, jak pokazuje nam doświadczenie lat minionych, takie przewidywania są trudne i wiele zapowiedzi czynionych w przeszłości okazało się chybionymi. Zamiast dywagować nad zagadnieniami dotyczącymi przyszłych zawodów i stanowisk, niniejszy raport skupia się raczej na umiejętnościach istotnych na przyszłym rynku pracy — omawiając sprawności i zdolności, jakie będą wymagane niezależnie od konkretnych stanowisk pracy i w różnych środowiskach.

Metodologia 

W czasie swojego istnienia, Institute for the Future (IFTF) stał się liderem w zakresie rozwijania zaawansowanych metodologii prognostycznych, poczynając od techniki Delphi, metody polegającej na gromadzeniu opinii eksperckich celem opracowywania wiarygodnych prognoz, do włączania metod etnograficznych do dyscypliny prognozowania, a ostatnio również do wykorzystywania platform gamingowych, aby zachęcać rzesze ludzi do dzielenia się swoimi przewidywaniami i czerpać z ich opinii. Wykorzystywaliśmy te metodologie przy współpracy z iście znamienitymi podmiotami — od przedsiębiorstw z listy Fortune 500 poczynając, przez organizacje rządowe i fundacje — aby pochylać się nad tak różnorodnymi zagadnieniami jak nauka i technologia przyszłości, przyszłość organizacji oraz przyszłość edukacji.

IFTF wykorzystuje prognozy jako punkt wyjścia w procesie, który nazywamy Prognozowaniem dla Zrozumienia i Działania — jest to proces, który umożliwia ludziom tworzenie wizji przyszłości, na podstawie których mogą oni czynić później wnikliwe spostrzeżenia i określić działania, jakie mogą podjąć, aby odnieść sukces w przyszłości. 

Przygotowując niniejszy raport, bazowaliśmy na podstawowych prognozach IFTF w tak różnych obszarach jak: edukacja, technika, demografia, praca i zdrowie, jak również na naszej corocznej Prognozie Dziesięcioletniej. Prognoza Dziesięcioletnia przygotowywana jest przy wykorzystaniu metodologii sygnałów IFTF, która czerpie z wieloletniego doświadczenia, gromadzenia danych, opinii ekspertów oraz badania trendów, by zrozumieć prawidłowości zmian. Sygnałem — znakiem ostrzegawczym — jest na ogół niewielka lub lokalna innowacja, albo też zakłócenie, mające potencjał zwiększenia swojej skali i zasięgu geograficznego. Sygnałem może być nowy produkt, jakaś nowa praktyka, nowa strategia rynkowa, nowa polityka bądź nowa technologia. W skrócie — to coś, co przykuwa naszą uwagę występując na niewielką skalę i w jednym miejscu oraz jednocześnie wskazuje na możliwe szersze implikacje również dla innych miejsc, a nawet globalnie.

Sygnały są wysoce użyteczne dla osób, które próbują przewidzieć wysoce niepewną przyszłość, gdyż często są one w stanie wychwycić kształtowanie się dopiero tworzących się zjawisk wcześniej niż tradycyjne metody nauk społecznych.

Rozbudowaliśmy i zweryfikowaliśmy to badanie podczas warsztatów eksperckich w naszej siedzibie w Palo Alto, na które zaprosiliśmy specjalistów z różnych dyscyplin i o różnym profilu zawodowym. W wyniku burzy mózgów określone zostały kluczowe czynniki — stymulatory zmiany oraz to, w jaki sposób będą one wpływały na wymagane kwalifikacje przyszłości. Na końcu przeanalizowaliśmy i przefiltrowaliśmy te wszystkie dane w celu wskazania sześciu kluczowych czynników i dziesięciu obszarów umiejętności, które będą najbardziej istotne dla pracowników przyszłości.

Sześć czynników warunkujących zmiany

Każde zadanie prognostyczne rozpoczynamy od analizy czynników — znaczących, zakłócających status quo przemian, zdolnych do ukształtowania na nowo obrazu przyszłości. Chociaż gdy myślimy o przyszłości każdy czynnik jest ważny sam w sobie, to zwykle kombinacja kilku skutkuje faktycznym zakłóceniem. Wybraliśmy sześć takich stymulatorów, które wyłoniły się z naszych badań jako najważniejsze i najbardziej istotne dla kompetencji zawodowych przyszłości.

1. Wzrost długowieczności czynnik-1-wzrost długowieczności

Szacuje się, że do 2025 roku, liczba Amerykanów po 60. roku życia wzrośnie o 70%. Kolejna dekada postawi przed nami nowe wyzwania w związku ze starzejącym się społeczeństwem. Wraz z wyłaniającymi się możliwościami realistycznego przedłużenia zdrowego, wysokiej jakości życia, umacniać się będzie nowe rozumienie tego, co faktycznie oznacza starzenie się.

Ludzie będą musieli na nowo przemyśleć swoje podejście do kariery zawodowej, życia rodzinnego i edukacji, aby uwzględnić tę demograficzną zmianę. Coraz częściej ludzie będą pracować jeszcze długo po 65. roku życiu, aby zapewnić sobie wystarczające środki na emeryturę. Również coraz bardziej powszechne stanie się wykonywanie kilku różnych profesji na przestrzeni całej kariery zawodowej oraz ustawiczne kształcenie, aby być przygotowanym na zmianę zawodu. Aby wykorzystać tę doświadczoną i ciągle pełną energii siłę roboczą, organizacje będą musiały na nowo przemyśleć tradycyjne ścieżki kariery, stawiając na większą różnorodność i elastyczność.

Starzejące się społeczeństwo to także większe zapotrzebowanie na możliwości zawodowe, produkty i usługi medyczne zorientowane na zapewnienie ludziom zdrowszej i aktywnej jesieni życia. Z uwagi na przywiązywanie coraz większej uwagi do zdrowego stylu życia oraz holistycznego podejścia do tego, co jemy, jak pracujemy i gdzie mieszkamy, większość aspektów naszego życia — oraz ekonomia globalna jako całość — będą postrzegane przez pryzmat zdrowia.

2.  Rozwój inteligentnych maszyn i systemów​​​​​​​czynnik-2-rozwój-inteligentnych-maszyn-i-systemów

Znajdujemy się dziś u progu ogromnych przeobrażeń w relacjach i powiązaniach między nami a naszymi narzędziami. W ciągu następnej dekady, nowe inteligentne maszyny wejdą do biur, fabryk i domów w liczbie, o jakiej nam się do tej pory nie śniło. Staną się one nieodłącznym elementem w produkcji, nauczaniu, wojsku, medycynie, ochronie i praktycznie w każdej dziedzinie życia. W miarę, jak maszyny te będą zastępować ludzi w niektórych zadaniach oraz coraz bardziej wspomagać nas w innych, ich największy wpływ może pozostać mniej oczywisty: to sama ich obecność między nami zmusi nas do postawienia sobie ważnych pytań. W czym ludzie są nieporównywalnie dobrzy? Na czym polega nasza względna przewaga? Jakie jest nasze miejsce obok tych maszyn i urządzeń? W odpowiedzi na te nowe uwarunkowania, będziemy musieli na nowo przemyśleć przedmiot naszej pracy i wykonywanych zadań oraz procesy robocze.

W niektórych dziedzinach nowa generacja automatycznych systemów zastąpi człowieka, umożliwiając nam zajęcie się tym, w czym jesteśmy naprawdę dobrzy i co faktycznie lubimy. W innych obszarach urządzenia staną się naszymi współpracownikami, wzmacniając nasze umiejętności i zdolności. Inteligentne urządzenia wyznaczą również nowe oczekiwania i standardy wydajności. Naturalnie, niektóre rutynowe zadania zostaną przejęte przez maszyny — to już się dzieje i skala zjawiska będzie się rozszerzać. Jednak prawdziwa potęga technologii robotycznych polega na ich zdolnościach do zwiększania i rozwijania naszych własnych możliwości. Będziemy zawierać nowego rodzaju swoiste partnerstwa z maszynami, które budujemy, aby wzajemnie bazować na swoich mocnych stronach, co z kolei będzie skutkowało nowym poziomem współpracy i współzależności na linii człowiek-maszyna.

3. Zaprogramowany świat​​​​​​​Czynnik-3-Zaprogramowany-świat

Przenikanie czujników, telekomunikacji i mocy obliczeniowej do naszego otoczenia i przedmiotów codziennego użytku wywoła ogromny zalew danych oraz da nam możliwości dostrzegania prawidłowości i projektowania systemów na skalę, o jakiej dotychczas nawet nam się nie śniło. Każdy obiekt, każda interakcja, wszystko, z czym mamy kontakt będzie przekonwertowane na dane. Gdy odkodujemy świat wokół nas i zaczniemy postrzegać go przez pryzmat danych, będziemy stopniowo coraz bardziej koncentrować się na przetwarzaniu ich tak, aby osiągnąć żądane rezultaty. W ten sposób wejdziemy we "wszystkoprogramowalną erę" — erę myślenia o świecie w kategoriach obliczeniowości, programowalności i projektowalności.

Zbiór tak ogromnych ilości danych umożliwi modelowanie systemów społecznych w skrajnych skalach, zarówno mikro, jak i makro, pomagając odkryć pewne zależności i relacje uprzednio niewidoczne. Agencje będą w stanie coraz lepiej modelować makro-zjawiska, takie jak globalne pandemie, aby zapobiegać ich rozprzestrzenianiu się po całej kuli ziemskiej. W mikroskali, zwykli ludzie będą w stanie zasymulować takie rzeczy, jak wybranie drogi do biura tak, by ominąć korki, na podstawie danych w czasie rzeczywistym. Modele w skali mikro i makro będą się przenikać, by tworzyć modele o bezprecedensowej złożoności i kompletności.

Co za tym idzie, bez względu na to, czy chodzi o prowadzenie biznesu, czy zarządzanie własnym zdrowiem, nasza praca i życie osobiste będą w coraz większym stopniu wymagać interakcji z danymi, dostrzegania w nich pewnych prawidłowości, podejmowania decyzji w oparciu o dane oraz wykorzystywania tych danych do projektowania żądanych rezultatów.

4. Nowa ekologia mediów​​​​​​​czynnik-4-nowa-ekologia-mediów

Nowe technologie multimedialne przeobrażają nasze dotychczasowe sposoby komunikacji. Technologie produkcji wideo, animacji cyfrowych, rzeczywistości rozszerzonej, gier i edycji mediów stają się coraz bardziej zaawansowane i powszechne i wokół tych obszarów ukształtuje się nowy ekosystem. W bardzo dosłowny sposób rozwijamy nowy żargon, tworzymy nowy język do celów komunikacji.

Internet, dotychczas oparty na tekście, stopniowo staje się coraz bardziej wizualny przez upowszechnianie się filmów, animacji i innych bardziej wizualnych środków przekazu. Ponadto, sieci wirtualne stają się coraz płynniej integrowane z naszym otoczeniem i życiem we wszystkich jego aspektach, wprowadzając nowe media do naszej codzienności. Miliony użytkowników tworzą i oglądają treści multimedialne na swoich laptopach, a urządzenia mobilne wywierają olbrzymi wpływ na kulturę.

Nowe media to również nowe wymagania stawiane ludzkiej uwadze i poznaniu. Nowe platformy to także nowe możliwości tworzenia swojego internetowego wizerunku. Jednocześnie, łączy się to z koniecznością zaangażowania się w takie działania jak zarządzanie swoim internetowym wizerunkiem i reputacją. Grupy ludzi otrzymują w ten sposób nowe przestrzenie do spotkań i współpracy, co z kolei sprawia, że zarówna nasza praca, jak i życie osobiste stają się transparentne jak nigdy dotąd. Zarazem, jest wysoce prawdopodobne, że nowa ekologia mediów radykalnie zmieni naszą wrażliwość na rzeczywistość i prawdę. Musimy również nauczyć się podchodzić do treści z większą dozą sceptycyzmu i świadomością, że to, co widzimy dzisiaj, jutro może okazać się zgoła inne. Nie tylko będziemy mieć liczne interpretacje nagranych wydarzeń, lecz dzięki powszechnemu rejestrowaniu i monitoringowi będzie możliwym obserwowanie wszystkiego z wielu różnych perspektyw i punktów, z których każdy, być może, przedstawi poszczególne mniejsze epizody w innym świetle.

5. Superstruktury organizacyjne​​​​​​​czynnik-5-superstruktury-organizacyjne

Nowe technologie i platformy mediów społecznościowych leżą u podstaw bezprecedensowej reorganizacji tego jak tworzymy i kreujemy wartości. Wzmocnieni przez nowy poziom zbiorowej inteligencji i zasobów znajdujących się na wyciągnięcie ręki, wbudowanych w kontakty społeczne z mnóstwem innych ludzi, w naszym zasięgu znalazła się teraz skala i zakres działania poprzednio dostępna wyłącznie największym organizacjom. Innymi słowy, możemy działać nie zważając na tradycyjne granice organizacyjne.

"Nadbudować" oznacza stworzyć struktury, wykraczające poza podstawowe formy i procesy, które są nam dobrze znane. Oznacza to współpracę i działanie w skrajnych skalach — od mikro do makro. W nadchodzących dziesięcioleciach będzie chodziło głównie o uczenie się wykorzystywania nowych narzędzi społecznościowych do pracy, wymyślania nowych udogodnień i rządzenia — wszystko w mikro- i makroskali.

Narzędzia i technologie, które tworzymy kształtują z kolei nasze środowiska społeczne, ekonomiczne i polityczne. Wiele organizacji, które dobrze znamy, włączając w to organizacje edukacyjne i korporacyjne, są produktami technologii i wiedzy naukowej sprzed stuleci. Dziś obserwujemy, jak ten dotychczasowy porządek ulega destabilizacji. W zakresie opieki zdrowotnej, organizacje takie jak Curetogether i PatientsLikeMe umożliwiają ludziom przesyłanie informacji dotyczących ich stanu zdrowia, aby na podstawie ogromnej ilości zebranych danych umożliwić badania kliniczne i formowanie się wiedzy eksperckiej również poza tradycyjnymi laboratoriami i gabinetami lekarskimi. Gry naukowe, od Foldit do GalaxyZoo, wciągają tysiące osób w pracę nad problemami, do rozwiązania których żadna pojedyncza organizacja nie miała do tej pory wystarczających zasobów. Otwarte platformy edukacyjne czynią dostęp do treści coraz bardziej przystępnym dla wszystkich, którzy chcą się uczyć.

Nowa generacja koncepcji dotyczących funkcjonowania organizacji i kwalifikacji zawodowych nie pochodzi z tradycyjnych teorii zarządzania/organizacji, lecz z takich dziedzin jak projektowanie gier, neuronauka i psychologia szczęścia. Dziedziny te będą motorem napędowym do tworzenia nowych paradygmatów i narzędzi szkoleniowych.

6. Globalnie połączony świat​​​​​​​czynnik-6-globalnie połączony-świat

Na swym najbardziej podstawowym poziomie, globalizacja to długoterminowa tendencja do coraz większej wymiany i integracji ponad granicami geograficznymi. W naszym globalnie połączonym świecie pełnym wzajemnych współzależności, Stany Zjednoczone i Europa nie mają już dłużej monopolu na tworzenie miejsc pracy, innowacje i władzę polityczną. W pewnych obszarach — na przykład technologii mobilnych — to organizacje z rynków o ograniczonych zasobach i infrastrukturze w krajach rozwijających się, takich jak Indie czy Chiny, szybciej stają się innowacyjne w porównaniu do państw rozwiniętych. W rzeczy samej, brak istniejącej infrastruktury łączy się z gwałtownie rosnącymi rynkami, by napędzać szybsze tempo wzrostu w krajach rozwijających się.

Przez dziesięciolecia większość międzynarodowych przedsiębiorstw wykorzystywała swoje zagraniczne filie jako wsparcie sprzedażowe i techniczne dla siedziby głównej. W ciągu ostatniej dekady firmy takie, w szczególności te z branży IT, delegowały za granicę wszystko: od obsługi klienta do rozwoju oprogramowania. Model jednak pozostał ten sam: innowacja i projekt zawsze były prerogatywą laboratoriów R&D w państwach rozwiniętych.

Podczas gdy rynki w Chinach, Indiach i innych państwach rozwijających się kontynuują wzrost, centrali coraz trudniej jest opracowywać produkty, które odpowiadałyby potrzebom całkowicie innej kategorii klientów. 

Obecność w obszarach, w których pojawiają się nowi konkurenci jest niezbędna do przetrwania, jednak i tak niewystarczająca. Kluczowe jest nie tylko zatrudnianie ludzi w tych miejscach, lecz również efektywne włączanie pracowników lokalnych oraz lokalnych procesów biznesowych w infrastrukturę organizacji globalnych, aby w dalszym ciągu móc stanowić liczącą się konkurencję.

Kompetencje zawodowe przyszłości 2020

Co owych sześć zakłócających czynników - stymulatorów zmiany oznacza dla pracowników kolejnej dekady? Wyróżniliśmy dziesięć umiejętności, które według nas będą krytyczne do odniesienia sukcesu na rynku pracy.
Choć w przypadku każdej umiejętności wszystkie z sześciu czynników odgrywają ważną rolę, ich umiejscowienie i użyty kolor wskazują na to, które z czynników są szczególnie istotne dla rozwoju poszczególnych umiejętności.

10-kompetencji-przyszłości-wraz-ze-stymulatorami

Dziesięć umiejętności, krytycznych dla odniesienia sukcesu w przyszłości 

Tutaj link do pobrania infografiki w formacie pdf

Dziesięć umiejętności pracowników przyszłości 

1. Odkrywanie sensu i nadawanie znaczenia 

Umiejętność-1-Odkrywanie-sensu-i-nadawanie-znaczenia

Wraz z przejmowaniem przez maszyny rutynowych prac, szczególnie w produkcji i usługach, rosnąć będzie zapotrzebowanie na takie rodzaje umiejętności, których maszyny nie posiadają. To wysoce rozwinięte umiejętności myślenia, które nie mogą zostać skodyfikowane. Nazywamy je umiejętnościami odkrywania i nadawania sensu, znaczenia. Dzięki tym umiejętnościom jesteśmy w stanie czynić oryginalne spostrzeżenia, nieodzowne do podejmowania decyzji.

Gdy superkomputer IBM Deep Blue pokonał mistrza Garriego Kasparowa, wiele osób uznało, że to wyraz jego wyjątkowych umiejętności myślenia. Jednak Deep Blue wygrał dzięki przetwarzaniu danych liczbowych przy wykorzystaniu metody brute force (zdolność do przetworzenia i oceny milionów możliwych posunięć), a nie dzięki temu rodzajowi ludzkiej inteligencji, który pomaga nam w życiu. Komputer może być w stanie pokonać człowieka w rozgrywce szachowej lub w teleturnieju Jeopardy dzięki czystej mocy obliczeniowej, ale jeśli zapytasz czy "chce zagrać", nie będzie w stanie stwierdzić, czy pytasz o szachy, karty czy bilard.

Jak zaznacza Jaron Lanier, pionier informatyki, pomimo istotnych postępów w badaniach nad Sztuczną Inteligencją (AI), ciągle jesteśmy w miejscu, kiedy "gdy pytamy, czym jest myślenie, abyśmy później mogli z kolei zapytać jak je "wyhodować", napotykamy zaskakującą i przerażającą odpowiedź: nie wiemy."1  Gdy na nowo negocjujemy podział pracy między człowieka i maszynę, to krytyczne myślenie i odkrywanie sensu wyłaniają się, jako umiejętności, które stanowią niezaprzeczalny kapitał człowieka.

2. Inteligencja społeczna

Umiejętność-2-Inteligencja-społeczna

Chociaż już dziś widzimy w laboratoriach wczesne prototypy "społecznych" i "emocjonalnych" robotów, zakres ich kompetencji społecznych i emocje, które potrafią okazać są niezwykle ograniczone. Odczuwanie jest równie skomplikowane, jak odkrywanie i nadawanie głębszego sensu, o ile nie bardziej, i tak, jak urządzenia, które budujemy nie są w stanie nadawać sensu, roboty "emocjonalne" i "społeczne", które tworzymy nie są odczuwającymi maszynami.

Pracownicy o wysokiej inteligencji społecznej są w stanie szybko oceniać emocje otaczających ich osób i adekwatnie dostosowywać swoje słowa, ton głosu i gesty. To zawsze była kluczowa umiejętność w przypadku pracowników, którzy muszą współpracować z innymi i tworzyć relacje zaufania, lecz kompetencja ta staje się jeszcze ważniejsza, gdy stajemy wobec konieczności współpracowania z większymi grupami ludzi w różnych warunkach. Nasza emocjonalność i inteligencja społeczna, które rozwijaliśmy przez tysiąclecia ciągle będą jedną z najbardziej istotnych zalet, stanowiących względną przewagę naszych pracowników nad maszynami.

3. Niekonwencjonalne i adaptacyjne myślenie

Umiejętność-3-Niekonwencjonalne-i-adaptacyjne-myślenie

Profesor David Autor z Massachusetts Institute of Technology prześledził polaryzację zawodów w USA na przestrzeni ostatnich trzech dekad. Odkrył on, że automatyzacja rutynowych zadań, w połączeniu z globalnym outsourcingiem, powoduje kurczące się możliwości dla średnio wykwalifikowanych pracowników umysłowych i fizycznych. Z drugiej strony, pojawia się coraz więcej możliwości zarówno na bardzo dobrze płatnych i wymagających wysokich kwalifikacji stanowiskach kierowniczych i w zawodach technicznych, jak również w słabo płatnych, niewymagających szerokich umiejętności zawodach w branży usług gastronomicznych oraz w zakresie obsługi klienta. Na wysoko wykwalifikowanych pracowników czekają zadania o charakterze abstrakcyjnym, podczas gdy w przypadku prac niewymagających specjalistycznych kwalifikacji, są to zadania manualne.

Co łączy te dwie kategorie zadań to fakt, że w obu przypadkach konieczne jest to, co Autor określa mianem "umiejętności przystosowania się do sytuacji" — zdolnością reagowania w odpowiedni, adekwatny do sytuacji sposób, w obliczu nieprzewidzianego splotu okoliczności w danej chwili. Zadania tak różne jak przygotowywanie przekonującej argumentacji prawnej i tworzenie nowego dania z dostępnych składników wymagają zarówno nowatorskiego myślenia, jak i umiejętności przystosowania się do sytuacji "tu i teraz". Umiejętności te będą niezwykle pożądane w najbliższym dziesięcioleciu, szczególnie biorąc pod uwagę postępującą automatyzację i outsourcing.

4. Kompetencje międzykulturowe

Umiejętność-4-Kompetencje-międzykulturowe

W prawdziwie globalnym, połączonym świecie, pracownik dzięki swoim kompetencjom może zostać zatrudniony lub oddelegowany do najrozmaitszych miejsc — musi on zatem być w stanie odnaleźć się w każdym środowisku, do którego trafi. Wymaga to określonych kompetencji twardych, takich jak umiejętności językowe, ale również zdolności przystosowania się do innych warunków oraz umiejętności wyczuwania i reagowania na nowe okoliczności.

Kompetencje międzykulturowe będą stawały się coraz ważniejszą umiejętnością w przypadku wszystkich pracowników, nie tylko tych, którzy pracują w różnych środowiskach geograficznych. Organizacje coraz częściej postrzegają różnorodność jako siłę napędową innowacji. Badania wykazują, że to, co czyni grupę naprawdę inteligentną i innowacyjną, to połączenie osób w różnym wieku, o różnych umiejętnościach, z różnych dyscyplin, o różnych stylach pracy i myślenia. Scott E. Page profesor i dyrektor Centrum Badań nad Systemami Złożonymi Uniwersytetu Michigan wykazał, że grupy, w których znajdujemy całą gamę perspektyw i poziomów umiejętności radzą sobie lepiej niż grupy jednorodne, złożone wyłącznie z podobnie myślących ekspertów. Kończy on wnioskiem, iż "postęp zależy w równej mierze od tego, jak bardzo się od siebie różnimy, co od ilorazu inteligencji każdego z nas".

W ciągu następnej dekady, różnorodność stanie się zatem dla organizacji kompetencją kluczową. Członkowie tych zespołów muszą być w stanie określać i przekazywać między sobą informacje o punktach stycznych (wspólnych celach, priorytetach, wartościach), które wychodzą ponad ich indywidualne różnice i uzdalniają ich do budowania relacji i efektywnej wspólnej pracy. 

5. Myślenie obliczeniowe

Umiejętność-5-Myślenie-obliczeniowe

Ponieważ ilość danych, które stają się dla nas dostępne, rośnie wykładniczo, coraz więcej stanowisk będzie wymagać umiejętności myślenia obliczeniowego, aby móc te informacje wykorzystać. Przyjazne dla osób początkujących języki programowania i technologie, które uczą podstaw programowania światów wirtualnych i fizycznych umożliwią nam oddziaływanie na otoczenie i zwiększanie skali naszych interakcji ze środowiskiem. Wykorzystywanie symulacji stanowić będzie kluczową kompetencję, jako, że temat ten coraz częściej zaczyna pojawiać się w dyskursie oraz przy podejmowaniu decyzji. Działy HR, które obecnie dokonują oceny kandydatów patrząc na znajomość podstawowych aplikacji, takich jak pakiet Microsoft Office, zaczną raczej szukać umiejętności analizy statystycznej i rozumowania ilościowego.

Oprócz rozwijania umiejętności myślenia obliczeniowego, pracownicy będą musieli zdawać sobie sprawę z jego ograniczeń. Wymaga to zrozumienia, że jakość modeli jest bezpośrednio związana z jakością danych w oparciu o które powstały — nawet najlepsze modele stanowią wyłącznie przybliżenie rzeczywistości, a nie całą rzeczywistość jako taką. Po drugie zaś, pracownicy muszą być w stanie działać również w przypadku braku danych, a nie utknąć w miejscu, gdy brakuje algorytmu dla każdego systemu, który pokierowałby procesem podejmowania decyzji.

6. Umiejętności korzystania z nowych mediówUmiejętność-6-Umiejętność-korzystania-z-nowych-mediów

Ogromny boom na generowane przez użytkowników treści w takich formach jak filmy, blogi i podcasty obecnie dominuje w naszym życiu towarzyskim, jednak w następnej dekadzie będzie w pełni odczuwalny także w miejscach pracy. Narzędzia komunikacyjne, które odchodzą od statycznych slajdów z programów takich jak PowerPoint będą stawały się coraz bardziej powszechne, a wraz z nimi będzie również rosło oczekiwanie, aby pracownik sam umiał tworzyć treści wykorzystując te formy.

Kolejne pokolenia pracowników będą musiały biegle poruszać się w takich formatach jak obraz i film, będąc przy tym w stanie krytycznie je "odczytać" i ocenić w taki sam sposób, jak obecnie oceniamy treści na papierze czy w prezentacji. Pracownicy będą również musieli sami swobodnie tworzyć i przygotowywać informacje wizualne. Znajomość czcionek i układów niegdyś była zarezerwowana dla wąskiej grupy drukarzy i zecerów, dopóki programy do edycji tekstu nie sprawiły, iż kompetencje te znalazły się  w zasięgu zwykłych pracowników biurowych. W ten sam sposób, przyjazne użytkownikowi narzędzia do edycji filmowej sprawią, że żargon filmowy — z takimi pojęciami jak kadr, głębia ostrości etc. — wejdzie do normalnego, codziennego języka.

W miarę jak normą staje się pobudzający bodźce wzrokowe, wciągający sposób przedstawiania informacji, pracownicy będą potrzebowali bardziej wyrafinowanych umiejętności do korzystania z tych narzędzi tak, aby zaciekawić i przekonać swoją publiczność.

7. Transdyscyplinarność

Umiejętność-7-Transdyscyplinarność

Wiele dzisiejszych problemów jest zbyt złożonych, aby mogły zostać rozwiązane w ramach jednej tylko dyscypliny (pomyślmy tu chociażby o globalnym ociepleniu czy przeludnieniu). Takie wielopłaszczyznowe problemy wymagają rozwiązań transdyscyplinarnych. Podczas gdy w XX wieku zaletą była możliwie wąska, dogłębna specjalizacja, w nowym stuleciu centralne miejsce należeć będzie do podejścia transdyscyplinarnego. Obserwujemy to już teraz, gdy wyłaniają się nowe obszary nauki, takie jak nanotechnologia, które łączą biologię molekularną, biochemię, chemię proteinową oraz inne specjalizacje.

Przesunięcie to ma daleko idące implikacje dla zestawu umiejętności, które pracownicy wiedzy będą musieli wnieść do organizacji. Według Howarda Rheingolda, wybitnego prognostyka i autora "transdyscyplinarność wykracza poza zrzeszanie badaczy z różnych dyscyplin, aby pracowali w multidyscyplinarnych zespołach. Oznacza edukowanie badaczy, którzy potrafią mówić językami różnych dyscyplin — biologów, którzy rozumieją matematykę, matematyków, którzy rozumieją biologię.”

W nadchodzącym dziesięcioleciu najbardziej pożądani będą tzw. "T-shaped" pracownicy — wnoszący dogłębne zrozumienie przynajmniej jednej specjalistycznej dziedziny, a jednocześnie potrafiący porozumiewać się w języku właściwym dla szerszej gamy dyscyplin. Wymaga to ciekawości świata i chęci do ciągłego uczenia się — wykraczając znacznie poza lata formalnej edukacji. Ponieważ wzrost długowieczności ma pozytywny wpływ na rozwijanie w ciągu życia wielu karier i pozwala nam na poznanie wielu branż i dyscyplin, dla pracowników szczególnie istotne będzie rozwijanie tej "cechy 'T'".

8. Myślenie projektowe​​​​​​​Umiejętność-8-Myślenie-projektowe

Czujniki, narzędzia komunikacyjne i moc obliczeniowa programowalnego świata przyniosą nam nowe możliwości, abyśmy w większym stopniu sami mogli projektować swoją pracę. Będziemy w stanie tak projektować nasze otoczenie w pracy, aby było jak najbardziej sprzyjające osiąganiu rezultatów, którymi jesteśmy szczególnie zainteresowani. Odkrycia z dziedziny neurofizyki podkreślają, jak głęboko nasze fizyczne otoczenie, środowisko kształtuje poznanie. Jak ujmuje to Fred Gage, neurobiolog zajmujący się badaniem i projektowaniem środowisk dla neurogenezy (tworzenia nowych neuronów): "zmiana środowiska - zmiana mózgu - zmiana zachowania.”

Jedno z niedawno przeprowadzonych badań wykazało, że wysokość sufitu konkretnie przekłada się na to w jaki sposób uczestnicy myślą. Uczestnicy badania zostali poproszeni o ocenienie swojego stanu fizycznego lub odczucia w tamtej chwili. Osoby, które przebywały w pokoju z wyższym sufitem, żywiej reagowały na słowa związane z wolnością, takie jak "nieograniczony" czy "otwarty". Natomiast uczestnicy zebrani w niskim pomieszczeniu mieli tendencję do opisywania siebie używając słów związanych z zamknięciem. Wpływ na nastrój był bezpośrednio przenoszony na procesy umysłowe; pierwsza grupa osiągnęła lepsze wyniki w myśleniu relacyjnym, tworzeniu połączeń i przypominaniu sobie faktów.

Pracownicy przyszłości będą musieli nabrać wprawy w rozpoznawaniu jakiego rodzaju myślenia wymaga konkretne zadanie oraz w przystosowywaniu pod tym kątem swojego środowiska pracy, aby wzmocnić swoją zdolność do wykonania tych zadań.

9. Zarządzanie obciążeniem kognitywnym​​​​​​​Umiejętność-9-Zarządzanie-obciążeniem-kognitywnym

Świat, w którym strumienie informacji tryskają nieustannie z różnych urządzeń i występują w najróżniejszych formatach, każe nam poważnie podejść do problemu obciążenia kognitywnego. Organizacje i pracownicy będą w stanie przekuć ten ogromny napływ danych w zaletę tylko wtedy, gdy sami nauczą się efektywnie filtrować i koncentrować na tym, co istotne.

Kolejne pokolenie pracowników będzie musiało wypracować swoje własne techniki radzenia sobie z problemem obciążenia kognitywnego. Na przykład, ćwiczenie filtrowania społecznościowego — hierarchizowanie, tagowanie,
lub dodawanie innych metadanych do treści pomagają w wyłonieniu spośród całego szumu informacji o lepszej jakości lub bardziej istotnych.

Pracownicy będą również musieli przystosować się do wykorzystywania nowych narzędzi, które pomogą im poradzić sobie z natłokiem informacji. Badacze z Tufts University wyposażyli w specjalne czujniki maklerów giełdowych. Do ich zadań należy ciągłe monitorowanie strumieni danych finansowych i wychwytywanie znaczących zmian, nie pozwalając jednak, aby przytłoczyły ich szczegóły. Maklerzy zostali poproszeni o obserwowanie strumieni danych finansowych i napisanie skomplikowanej wiadomości mailowej do kolegi. W miarę jak coraz bardziej pochłaniało ich tworzenie maila, system fNIRS (funkcjonalna spektroskopia w bliskiej podczerwieni, która mierzy poziom tlenu we krwi w mózgu) wykrył to i odpowiednio uprościł przedstawianie danych.

10. Wirtualna współpraca​​​​​​​10.współpraca-wirtualna

Techniki łącznościowe sprawiają, że wspólna praca, dzielenie się pomysłami i produktywność są łatwiejsze niż kiedykolwiek, pomimo fizycznego oddzielenia. Jednak wirtualne środowisko pracy wymaga również nowego zestawu kompetencji.

Jako lider wirtualnego zespołu, musisz wypracować strategie dzięki którym zaangażujesz i zmotywujesz rozproszoną grupę. Okazuje się, że techniki zapożyczone od graczy są niezwykle skuteczne w angażowaniu wielkich społeczności wirtualnych. Przygotowanie platform do współpracy tak, aby zawierały typowe cechy gamingowe, takie jak: natychmiastowy feedback, jasno określone cele i etapowa seria wyzwań, może bardzo korzystnie wpłynąć na zaangażowanie i motywację uczestników.

Członkowie wirtualnych zespołów muszą również stać się dobrzy w wynajdywaniu środowisk, które promują wydajność i dobre samopoczucie. Społeczność, która oferuje "aspekt towarzyski" może pomóc przezwyciężyć problem izolacji, wynikający z braku dostępu do jakiegoś odpowiednika pokoju socjalnego lub innego miejsca, w którym pracownicy mogą się towarzysko spotykać. Może to być fizyczna wspólna przestrzeń co-workingowa, jednak równie dobrze może ona być wirtualna. Badacze z Virtual Human Interaction Lab z Uniwersytetu Stanforda badający społeczne korzyści (w świecie realnym) zamieszkiwania światów wirtualnych, takich jak Second Life  twierdzą, że zbiorowe doświadczenie środowisk wirtualnych, zwłaszcza takich z trójwymiarowymi avatarami, przynosi znaczące korzyści społeczno-emocjonalne. Bazuje się tu na doświadczeniu graczy, którzy mają świadomość, że inni są współobecni i dostępni, lecz jednocześnie mogą też skoncentrować się na własnej pracy we własnym świecie.

Transmisje online tworzone przez serwisy mikroblogerskie i platformy społecznościowe mogą służyć jak wirtualne dystrybutory wody czy wspólna kuchnia w miejscu pracy — jako pewna przestrzeń integracyjna, pozwalająca zaspokoić potrzebę relacji koleżeńskich i umożliwiająca pracownikom wykazanie obecności. Przytoczmy tu przykład Yammer —mikroblogerskiej usługi podobnej do Twittera, zorientowanej na biznes. Wyłącznie osoby z tą samą domeną korporacyjną w adresie mailowym mogą uzyskać dostęp do sieci firmowej.

Implikacje

Wyniki tego badania mają implikacje dla każdego z nas, dla instytucji edukacyjnych, biznesowych oraz rządowych.

W ciągu najbliższej dekady, aby osiągnąć sukces każdy z nas będzie musiał wykazać się zmysłem prognostycznym w nawigowaniu po gwałtownie zmieniającym się krajobrazie form organizacji i wymaganych umiejętności. W coraz większym stopniu będzie się od nas oczekiwać dokonywania nieustannej oceny umiejętności, których potrzebujemy oraz szybkiego znajdowania właściwych źródeł i zasobów, aby je rozwijać i odświeżać. Pracownicy przyszłości będą musieli być elastyczni, gotowi do ustawicznego kształcenia.

Instytucje edukacyjne na podstawowym, średnim i wyższym szczeblu są w dużej mierze produktem infrastruktury technicznej i sytuacji społecznej z przeszłości. Rzeczywistość uległa diametralnej zmianie, a instytucje edukacyjne powinny dziś zadać sobie pytanie, jak w obliczu tego przeobrażenia powinny się do nowych warunków zaadaptować. Niektóre kierunki zmian mogą obejmować:

  • Stawianie akcentu na rozwijanie tak krytycznych umiejętności jak: myślenie, zdolności analityczne i czynienie trafnych spostrzeżeń
  • Włączanie do programów edukacyjnych umiejętności korzystania z nowych mediów
  • Włączanie uczenia przez doświadczenie, co podkreśla znaczenie umiejętności miękkich takich jak: umiejętność współpracy, umiejętność pracy w grupie, odczytywanie sygnałów społecznych i adaptacyjne reagowanie
  • Poszerzanie grona adeptów kształcenia się — uczą się nie tylko nastolatki i młodzi dorośli, lecz ludzie w każdym wieku
  • Organizowanie interdyscyplinarnych szkoleń, które pomogą uczniom rozwinąć umiejętności i zdobyć wiedzę międzyprzedmiotową.

Przedsiębiorstwa również muszą zachować czujność w obliczu zmieniających się warunków i powinny dostosować swoje plany dotyczące zatrudnienia oraz strategie rozwoju tak, aby zapewnić, iż pozostają one w zgodzie z wymogami przyszłych umiejętności. Strategicznie działający specjaliści kadrowi mogą stanąć w obliczu konieczności zweryfikowania tradycyjnych metod identyfikowania kluczowych umiejętności, jak również wybierania i rozwijania talentów. Zakłócenia, które z dużą dozą prawdopodobieństwa ukształtują przyszłość na nowo, wzmocnią również zdolność przedsiębiorstw do zapewnienia swojemu uzdolnionemu pracownikowi możliwości do nieustannego odnawiania umiejętności niezbędnych do zachowania celów biznesowych. Strategia zatrudnienia zorientowana na utrzymanie celów biznesowych powinna być jednym z głównych efektów działania specjalistów kadrowych i uwzględniać współpracę z uniwersytetami, aby propagować ideę ustawicznego kształcenia i promować rozwój szczególnie pożądanych umiejętności.

Decydenci rządowi  będą musieli zareagować na zmieniające się uwarunkowania przez przyjęcie roli lidera i uczynienie z edukacji narodowego priorytetu. Jeżeli edukacja nie będzie traktowana priorytetowo, ryzykujemy utratę zdolności do przygotowania naszych ludzi do zdrowej i zrównoważonej przyszłości. Aby Amerykanie byli przygotowani a przedsiębiorstwa pozostały konkurencyjne, rządzący powinni wziąć pod uwagę pełną gamę umiejętności, których będą potrzebowali obywatele, jak również ciągle podkreślać znaczenie ustawicznego kształcenia i nieustannego odnawiania. 


Institute for the Future
Instytut dla Przyszłości (IFTF) jest niezależną organizacją badawczą non-profit, z ponad 40-letnim doświadczeniem w prognozowaniu. Naszym głównym zadaniem jest rozpoznawanie nowych, wyłaniających się trendów i identyfikowanie zanikających, co będzie miało wpływ na przemianę globalnego społeczeństwa oraz globalnego rynku. Przedstawiamy naszym członkom spostrzeżenia dotyczące strategii biznesowych, procesu projektowania, innowacji i problemów społecznych. W kręgu naszych zainteresowań badawczych leżą głęboko transformacyjne trendy zachodzące w rozmaitych obszarach życia: od zdrowia i opieki zdrowotnej poczynając, przez technologię, miejsca pracy, aż do zagadnień związanych z tożsamością człowieka. Institute for the Future znajduje się w Palo Alto, Kalifornia.

Institute-for-the-future-logo

 

Instytut Badawczy Uniwersytetu w Phoenix
Instytut Badawczy Uniwersytetu w Phoenix prowadzi badania naukowe dotyczące pracujących studentów, szkolnictwa wyższego i przemysłu, aby optymalizować efekty kształcenia i promować lepiej przygotowanych przyszłych pracowników.

Instytut Badawczy Uniwersytetu w Phoenix jest sponsorem niniejszego badania, które ma na celu rozpowszechnianie rozumienia problematyki umiejętności, jakich pracownicy przyszłości będą potrzebowali w świecie technologicznie zaawansowanym i błyskawicznie się zmieniającym.

University-of-Phoenix-logo
 

Autorzy: Anna Davies, Devin Fidler, Marina Gorbis
Redakcja, tłumaczenie i projekt graficzny: Bartłomiej Makolus 

Powyższy tekst jest tłumaczeniem raportu pt: "Future Work Skills 2020" opublikowanego przez Institute for the Future dla Instytutu Badawczego Uniwersytetu w Phoenix

Tłumaczenie i publikacja za zgodą Institute for the Future


 


 

 

 

 


 

Bądź na bieżąco. Zapisz się do naszego newslettera

Czego jeszcze możemy Cię nauczyć